را بسته‌اند . روزى مرحوم آقاى بروجردى « 1 » ، مرحوم آقاى حجت « 2 » ، مرحوم آقاى صدر « 3 » ، مرحوم آقاى خوانسارى « 4 » - رضوان اللَّه عليهم - براى مذاكره در يك امر سياسى در منزل ما جمع شده بودند « 5 » . به آنان عرض كردم كه شما قبل از هر كار تكليف اين مقدس‌نماها را روشن كنيد . با وجود آنها مثل اين است كه دشمن به شما حمله كرده ، و يك نفر هم محكم دست‌هاى شما را گرفته باشد . اين‌هايى كه اسمشان « مقدسين » است - نه مقدسين واقعى - و متوجه مفاسد و مصالح نيستند دست‌هاى شما را بسته‌اند . و اگر بخواهيد كارى انجام بدهيد ، حكومتى را بگيريد ، مجلسى را قبضه

--> ( 1 ) . آيت اللَّه العظمى سيد حسين طباطبايى بروجردى ( 1292 - 1380 ه . ق ) فقيه ، اصولى و زعيم حوزهءعلميه و مرجع شيعيان جهان . از درس اساتيدى چون آخوند خراسانى و سيد محمدكاظم يزدى و شيخ الشريعهء اصفهانى بهره برد . به تقاضاى علما و طلاب شهر قم از سال 1364 ه . ق در آن ديار رحل اقامت افكند . از آثار اوست : حاشيه بر كتاب‌هاى عروة الوثقى و كفاية الاصول و نهايهء شيخ طوسى و نيز تقريرات درس فقه و اصول كه به قلم شاگردانش فراهم آمده است . ( 2 ) . آيت اللَّه سيد محمد حجت ( 1310 - 1373 ه . ق ) از مجتهدان و مدرسان فقه و اصول مىباشد او از سال 1349 ه . ق در شهر قم سكونت گزيد ، و پس از درگذشت آيت اللَّه حائرى ، به همراهى آيات الهى صدر و خوانسارى به ادارهء حوزهء علميه اهتمام نمود . از آثار اوست : الاستصحاب ، كتاب البيع ، تنقيح المطالب المهمّة في عمل الصور المجسّمة ، حاشية الكفاية في الاصول ، كتاب الصلاة ، كتاب الوقف . ( 3 ) . آيت اللَّه سيد صدرالدين صدر ( 1299 - 1373 ه . ق ) از شاگردان آخوند خراسانى و آيت‌اللَّه نائينى مىباشدكه به دعوت آيت‌اللَّه حائرى به قم رفت و سمت مشاورت و همكارى ايشان را به‌عهده گرفت . از آثار اوست : المهدي ، خلاصة الفصول و مدينة العلم . ( 4 ) . آيت‌اللَّه سيد محمدتقى خوانسارى ( 1305 - 1371 ه . ق ) از محضر بزرگانى چون آخوند خراسانى ، ميرزاى نائينى و سيد محمدكاظم يزدى بهره برد . در قيام مردم عراق عليه استعمار انگلستان ، در صف مجاهدان نهضت بود . پس از درگذشت آيت‌اللَّه حائرى ، به همراهى آقايان حجت و صدر به اداره امور حوزه علميه همت گماشت و در خشكسالى سال ( 1363 ه . ق ) به دعوت مردم قم نماز « استسقاء » اقامه نمود كه در پى آن باران فراوانى باريدن گرفت . ( 5 ) . به استناد اظهارات آقايان دوانى و خلخالى ، امر سياسى مذكور بحث پيرامون مسأله مجلس مؤسسان‌بوده است .